พระอาจารย์ชยสาโร

เจตจำนง

“…อาตมาเกษียณจากตำแหน่งเจ้าอาวาสที่วัดป่านานาชาติตั้งแต่ปี ๒๕๔๕ ต้องการจะปลีกวิเวกอยู่องค์เดียว แต่ยังต้องการสร้างประโยชน์ให้แก่สังคมไทยในลักษณะในระดับที่ถนัด ได้พิจารณามานานแล้วว่าเมื่อเวลาและกำลังของเราจำกัด เราควรจะทำงานและควรจะให้กับสังคมในเรื่องไหนดี อาตมาสรุปว่าการช่วยสังคมที่น่าจะเป็นประโยชน์มากที่สุดคือช่วยในระบบการศึกษา เพราะต้องปลูกฝังคุณค่าที่ดี ปลูกฝังสัมมาทิฐิในคนตั้งแต่เล็ก ๆ ยิ่งเล็กยิ่งดี ถ้าเราสามารถเข้าถึงเด็ก ๆ ตั้งแต่ตอนที่นิสัยใจคอความคิดความอ่านค่านิยมต่างๆ ยังไม่แข็งตัวยังไม่ตายตัวน่าจะเป็นประโยชน์ในระยะยาว…

ศาสนาพุทธ ศาสนาแห่งการศึกษา

“…ศาสนาพุทธเป็นศาสนาที่มีปัญญาเป็นใหญ่ ศาสนาที่เอามนุษย์เป็นศูนย์กลางถือว่ามนุษย์เราจะดีจะชั่วจะเจริญจะเสื่อมอยู่ที่มนุษย์เอง ไม่ได้อยู่ที่สิ่งใดเหนือธรรมชาติ คำสั่งสอนของพุทธศาสนาเป็นในลักษณะของระบบการศึกษาคือการฝึกอบรม หลักพระพุทธศาสนานำไปสู่การศึกษา นำไปสู่การรับผิดชอบชีวิตของตน นำไปสู่ความพยายามที่จะเป็นที่พึ่งของตน…

“…หลักคำสั่งสอนของพระพุทธศาสนาเป็นระบบการพัฒนามนุษย์ที่สมบูรณ์บริบูรณ์ที่สุดที่เคยปรากฏอยู่ในโลก ระบบการพัฒนามนุษย์ที่ทางพระเรียกว่าอริยมรรค มีองค์ ๘ อาตมาเชื่อว่าเราสามารถเอามาประยุกต์ใช้กับระบบการศึกษาทั่วไปได้ ในกรณีของโรงเรียนเราก็ไม่ได้คิดว่าจะให้โรงเรียนเป็นวัด หรือต้องการให้นักเรียนพัฒนาตัวเองเพื่อจะเป็นพระอรหันต์ แต่เรามีความเชื่อว่าการพัฒนาระบบองค์รวมของพุทธศาสนาที่ใช้พุทธปัญญาในการพัฒนาพฤติกรรมของเด็ก จิตใจอารมณ์ของเด็ก และสติปัญญาความคิดการพิจารณาตรงตามที่พระพุทธเจ้าสอนจะเป็นระบบการศึกษาที่ดีมากที่สุด…

ประทีปแห่งปัญญา

“…ปัญญาเป็นคุณธรรมหลักในพระพุทธศาสนา เป็นแสงสว่างเป็นประทีปยิ่งใหญ่ ในสายตาของพระอริยเจ้าผู้ที่ยังใช้ชีวิตตามความต้องการของกิเลสถือว่ายังอยู่ในความมืด ถึงจะอยู่ในกรุงที่เต็มไปด้วยแสงสีก็ยังถือว่ามืด ความสว่างเกิดขึ้นคือความรู้ความเข้าใจในโลก และชีวิตของตนตามที่มันเป็น สิ่งที่เปิดเผยความจริงของโลกและชีวิตคือปัญญา…

การศึกษาวิถีพุทธ

“…ระบบการศึกษาวิถีพุทธเป็นระบบที่เอาศีลสมาธิปัญญาเป็นหลักในการพัฒนา

ศีล เป็นการฝึกการหัดการพัฒนาการแสดงออกทางกายทางวาจาเป็นการพัฒนาความสัมพันธ์กับโลกนอกตัว สมาธิ เป็นชื่อของการศึกษาเน้นที่ตัวจิต เน้นที่การแสวงหาวิธีระงับสิ่งที่เป็นบาปเป็นอกุศลอยู่ในใจ และการบำเพ็ญสิ่งที่ดีงาม วิธีการที่จะระงับความฟุ้งซ่านความวุ่นวายความวิตกกังวล วิธีที่จะส่งเสริมความอดทน ความพากเพียรพยายามความไม่เกียจคร้านการมีสติความกตัญญูความเมตตากรุณา ทั้งหมดนี้ล้วนแต่อยู่ในการศึกษาที่เราสรุปเรียกว่าสมาธิ ปัญญา เป็นเรื่องการฝึกความคิดฝึกพิจารณา เป็นการฝึกใช้ความคิดให้เข้าใจความจริง รู้จักวิเคราะห์รู้จักแยกแยะรู้จักสรุป รู้จักขยายความรู้จักคิดในแง่ใหม่ในแง่สร้างสรรค์ ระบบการฝึกทั้งทางกายวาจาใจและปัญญาตามหลักศาสนาพุทธเป็นระบบบูรณาการเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันแยกจากกันไม่ได้…

“…อาตมาเองมีความพอใจมีความตั้งใจในการส่งเสริมการศึกษาวิถีพุทธ เพราะว่าต้องการจะสอนให้คนรุ่นใหม่มีทรัพยากรภายใน มีเครื่องมือมีภูมิต้านทานมีความสามารถที่จะรับมือกับอนาคตที่จะมาถึง … อยากให้เด็กมีอุดมการณ์เป็นคนเลิศและเป็นส่วนหนึ่งของสังคมที่เลิศ …เป็นฝ่ายช่วยแก้ปัญหาของสังคมไม่ใช่ฝ่ายช่วยสร้างปัญหา การแก้ปัญหาของตัวเองนำไปสู่การแก้ปัญหาของครอบครัวนำไปสู่การแก้ปัญหาของสังคมโดยไม่ต้องสงสัยเพราะว่ามันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

“ระบบการศึกษาของเราต้องปลูกฝังให้เด็กมีความเป็นห่วงต่อเพื่อนมนุษย์ มีความเป็นห่วงต่อสิ่งแวดล้อมมีความเป็นห่วงต่ออนาคตของสังคมของประเทศชาติมีความคิดที่จะเสียสละเพื่อส่วนรวม อาตมาถือว่านี่เป็นเอกลักษณ์ของมนุษย์ที่สมบูรณ์ เป็นสิ่งที่น่าภาคภูมิใจ ที่เราสามารถที่จะปลูกฝังสำนึกอย่างนี้ได้ และจะทำให้ประเทศชาติปลอดภัยได้ด้วย ผู้ที่มีอุดมการณ์ในการช่วยเหลือคนอื่นนอกจากว่าจะสร้างประโยชน์แก่สังคมได้แน่นอนแล้ว ก็ยังจะมีความรู้สึกเคารพนับถือตัวเอง มีความสุข มีจิตใจเป็นบุญ…

อุดมการณ์ของโรงเรียนปัญญาประทีป

“…สิ่งที่จะศึกษาที่อาจแปลกจากโรงเรียนทั่วไปที่จะเป็นเอกลักษณ์ของโรงเรียนปัญญาประทีป คือจะเน้นสอนเรื่องของพฤติกรรมให้กินเป็นอยู่เป็น ศึกษาเรื่องความฉลาดในการวางตัวในสังคมให้เหมาะสมให้ดี เน้นการฝึกสติในการจัดการกับอารมณ์ที่เศร้าหมอง และการปลูกฝังให้สิ่งดีงามในจิตใจเกิดขึ้นได้ และเน้นการพัฒนาปัญญา สอนเด็กให้เป็นคนที่รู้จักคิดรู้จักพิจารณา รู้จักถามรู้จักวิเคราะห์ รู้จักคิดสร้างสรรค์ เกิดความยินดีความสุขความกระตือรือร้นในการศึกษาเรียนรู้ ต้องการสอนเด็กให้รู้จักเรียน มีฉันทะในการเรียน มีความสามารถในการเรียน ไม่ว่าอยู่ที่ไหน สังคมสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนอย่างไร โลกจะร้อนจะเย็น เศรษฐกิจจะดีจะแย่ แต่ผู้ที่ผ่านการศึกษาวิถีพุทธแล้วพร้อมที่จะได้ประโยชน์พร้อมที่จะรักษาตัวให้รอดได้ และพร้อมที่จะสร้างประโยชน์และความสุขทั้งกับตัวเองและคนอื่นได้ด้วย นี่คืออุดมการณ์…

จุดเน้นที่วิชานิเวศวิทยา

เราควรจะมีวิชาการบางวิชาที่สร้างชื่อเสียงและเป็นวิชาที่สอดคล้องกับปรัชญาแนวความคิดและสถานที่ตั้งของเรา มองแล้วน่าจะเป็นเรื่องนิเวศวิทยาที่เข้ากับสิ่งแวดล้อม การมาอยู่ที่ปัญญาประทีปอาตมาว่าจะมีผลดีกับเด็กหลายอย่างเริ่มตั้งแต่ระดับสุขภาพร่างกาย อากาศที่นี่เป็นอากาศบริสุทธิ์ลมพัดเย็นสบาย การที่อยู่ห่างจากความวุ่นวายของกรุงเทพฯโดยเฉพาะในวัยรุ่นน่าจะเป็นสิ่งที่ดี สิ่งยั่วยุทั้งหลายทั้งปวงที่เราอยู่ในเมืองใหญ่ป้องกันได้ยากห้ามได้ยาก อยู่ที่นี่จะง่ายขึ้น การที่อยู่โรงเรียนปัญญาประทีปมีการฝึกให้พึ่งตน เช่น เรื่องการซักผ้าล้างจานทำอาหาร การดูแลตัวเองด้านต่าง ๆ จะเป็นโอกาสดีมากที่จะรู้จักเป็นที่พึ่งของตนเองได้ การทำงานเกษตรหรือการที่อยู่กลางแจ้งคือเป็นการเรียนรู้เรื่องความเกิด แก่ เจ็บ ตาย การที่อะไร ๆ ก็เป็นไปตามเหตุตามปัจจัย…

ภายใน ๓๐-๔๐ ปีข้างหน้า กรุงเทพฯมีโอกาสจมน้ำสูงมาก ชีวิตของลูกของหลานจะต่างกันมากกับชีวิตของเราทุกวันนี้ เราจะจินตนาการไม่ออกว่าชีวิตของเขาจะเป็นอย่างไร แต่เราควรฝึกให้เด็กมีคุณสมบัติและมีความสามารถที่จะปรับตัวกับสิ่งแวดล้อม โดยไม่ได้เน้นในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่ว่าให้มีการศึกษาที่สมบูรณ์บริบูรณ์รอบตัว สามารถทำสิ่งที่ทำได้ยากสู้ในสิ่งยากอดทนมีความคิดอย่างรอบคอบสุขุมประณีตในเรื่องต่างๆ สามารถทำให้ชีวิตมีความสุข ถึงแม้ว่าสิ่งแวดล้อมจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรก็ยังพึ่งตนเองได้ มีอุดมการณ์มีความสามารถในการเป็นที่พึ่งของตน การเรียนรู้เรื่องนิเวศวิทยา การกินอยู่อย่างเรียบง่าย การเรียนรู้ที่จะอยู่กับธรรมชาติอย่างมีความสุข เป็นผู้ที่สุขง่าย ทุกข์ยาก อาตมาว่านี่จะเป็นประโยชน์ไม่ว่าโลกจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร…

อาตมาหวังว่าโรงเรียนปัญญาประทีปนี้จะเป็นแห่งหนึ่งที่จะเริ่มสร้างคนให้เข้าใจและจะเป็นตัวอย่างให้ที่อื่นได้เห็นว่าวิถีพุทธเป็นอย่างไร ถือว่าถ้าทำได้แล้วถึงจะเป็นโรงเรียนเล็ก ๆ จำนวนคนไม่มาก แต่สำคัญที่ว่าเป็นตัวอย่างที่ทำให้คนอื่นที่ยังมองไม่เห็นว่าวิถีพุทธเป็นอย่างไร จะทำอย่างไร เขามาดูที่นี่แล้วจะได้ความคิดและเอาไปประยุกต์ใช้ในที่ของเขาก็จะไม่เหมือนที่นี่แน่นอน แต่ก็เอาบางส่วนหรือเอาหลักใหญ่ และย่อยให้เหมาะสมกับบริบทของเขาได้…

อาตมารู้สึกว่าเป็นโครงการที่น่าสนใจ อาตมายินดีที่จะเสียสละเวลาเพื่อให้กำลังใจแก่โรงเรียนปัญญาประทีป อาตมาอยู่ใกล้ ๆ นี้เอง ถือว่าเป็นพระอาจารย์ประจำโรงเรียนทั้งที่ไม่ได้อยู่ในโรงเรียนแต่ว่าจะไปรับบิณบาตไปพูดคุยกับเด็กอย่างน้อยทุกวันพระ ในการที่เราจะกลับไปสู่ระบบเดิมที่เรามีชุมชนกับพระอยู่ใกล้ชิดกัน มีความอบอุ่น ซึ่งทุกวันนี้หาได้ยาก หวังว่าเราจะสามารถสร้างให้สิ่งนั้นเกิดขึ้นมาได้…

อาตมาถือว่าการที่เราจะได้เปิดการศึกษาวิถีพุทธระดับมัธยมในโรงเรียนปัญญาประทีป เป็นนิมิตหมายที่ดี …ขอให้เราทุกคนที่ฟังแล้ว หากรู้สึกว่าที่พูดมามีเหตุมีผล และต้องการมีส่วนร่วม ก็ขอให้ช่วยกันให้กำลังใจกับผู้ที่กำลังบุกเบิกกำลังพยายามให้สิ่งนี้ที่ยังเป็นความฝันให้เป็นความจริงต่อไป…”

Back to Top

โรงเรียนปัญญาประทีป ๑๖๒ หมู่ ๑๒ บ้านหนองน้อย ซ.เมนะรุจิ ต.ปากช่อง อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา ๓๐๑๓๐ อีเมล์ panyaprateep@gmail.com

โทร. ๐๔๔-๓๑๘๒๒๙,๐๔๔-๗๕๖๑๐๔,๐๔๔-๗๕๖๒๐๗ โทรสาร ๐๔๔-๓๑๘๒๒๙ ต่อ ๑๐๕