บิดามารดาคือบูรพาจารย์ของคน

“เพียงทำกิริยาท่าทางให้ดู ก็จะยกวิญญาณของทารกน้อยๆ ให้สูงขึ้นมา เมื่อพูดพร่ำสอนเอาใจใส่ ก็ทำให้เกิดแสงสว่างขึ้นในจิตใจของทารก จนกระทั่งเป็นเด็กรุ่นขึ้นมา เป็นเด็กที่ดี”ข้อความนี้จากหนังสือ “การศึกษากับศีลธรรม” ของพระอาจารย์พุทธทาส คือความหมายของการเป็นพ่อแม่ในมิติที่ลึกซึ้ง ที่ใช้คำว่าเห็น เพราะไม่เคยเป็น ยังไม่อาจมีโอกาส ‘เข้าใจและเข้าถึง’ การเป็นพ่อแม่ได้อย่างแท้จริง รู้สึกแต่ว่ามันยิ่งใหญ่นัก

โดยทั่วไปเมื่อพูดถึง ‘การศึกษา’ เราจะนึกถึง ‘โรงเรียน’ เป็นอันดับแรก จนกลายเป็น ‘การศึกษา = โรงเรียน’ นั่นอาจเป็นเพราะเรายังไม่เคยศึกษาเรื่องของคนกับมนุษย์ เรื่องของสัญชาตญาณกับการศึกษา และเรื่องของพ่อแม่กับครูกันแต่อย่างใด

น่าแปลกที่เราเกิดเป็นคน แต่น้อยคนนักที่จะเข้าใจว่าคนต่างกับมนุษย์อย่างไร และอะไรที่เป็นเหตุปัจจัยให้คนกลายเป็นมนุษย์ คำว่า ‘มนุษย์’ นี้แปลว่า มีใจสูง เพราะคำว่า ‘มนะ’ แปลว่า ใจ คำว่า ‘อุษะ’ หรือ ‘อุษยะ’ แปลว่า สูง ดังนั้นมนุษย์ต้องมีจิตใจอย่างมนุษย์ คือมีใจสูงเหนือสัญชาตญาณและตัณหากิเลสในใจตน ส่วน ‘คน’ ก็ปล่อยกายและใจเป็นทาสของกิเลส เตร็ดเตร่ไปตามกระแสของความอยากไม่อยาก เมื่อเกิดมาก็เป็นคนได้แล้ว เพราะมีความต้องการหรือการกระทำไม่ค่อยต่างจากสัตว์เท่าใดนัก

ทีนี้เมื่อคนเกิดมาเริ่มจากเป็นทารก พ่อแม่ที่คอยเลี้ยงดูทารกน้อยนั้น ถือเป็น ‘ครูคนแรก’ หรือที่เรียกว่า บูรพาจารย์ของคน มีความหมายว่า ยกวิญญาณของทารกให้สูงขึ้น ที่ผ่านมาเราประมาณคุณค่าความหมายของการเป็นบิดามารดาต่ำกว่าความจริงที่เป็น ไม่เคยเรียนรู้ว่าเราทั้งหลายเกิดมาทำไม คนมีหน้าที่อะไร และหน้าที่ของพ่อแม่ที่แท้จริง นอกจากการเลี้ยงดูให้ลูกมีชีวิตรอดแล้วคืออะไร ไม่มีโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยที่ไหนสอน

โรงเรียนปัญญาประทีปมีความมุ่งมั่นในการจัดการศึกษาที่จะพาให้นักเรียนทุกคนทั้ง ครู พ่อแม่ และเด็ก ได้มีโอกาสเรียนรู้เข้าใจความเป็นคนของตน เพื่อพัฒนาตนสู่ทิศทางการเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ และเมื่อจุดตั้งต้นของชีวิตคนเริ่มตั้งแต่ก่อนเป็นทารกน้อย การศึกษาที่สำคัญที่สุดจึงเริ่มที่ ‘บ้าน’ มิใช่ ‘โรงเรียน’

ปัจจุบันในหลายครอบครัว ครูที่บ้านของลูก คือสื่อต่างๆ ตั้งแต่หนังสือ ทีวี วีซีดี คอมพิวเตอร์ โดยเฉพาะอินเทอร์เน็ต เพราะพ่อแม่ให้เวลาไม่เพียงพอกับการทำหน้าที่อบรม บ่มเพาะ และหล่อหลอมให้ลูกมีวิชาชีวิต มีปัญญาตามหลักพุทธศาสนาเป็นที่พึ่ง ทำให้สื่อค่อยๆ แทรกซึม เข้ามายึดพื้นที่ของความคิด เป็นผู้นำด้านค่านิยม ทัศนคติ และพฤติกรรมของลูกอย่างยากที่จะทวงสิทธิ์คืน

พระพรหมคุณาภรณ์ กล่าวไว้ในหนังสือ “การศึกษาเริ่มต้นเมื่อคนกินอยู่เป็น” ว่า การที่พ่อแม่ทำหน้าที่ครูคนแรก แสดงโลกที่ถูกต้องแก่ลูก จะทำให้ลูกพัฒนาความรู้สึก ท่าทีการมองโลก สังคม และเพื่อนมนุษย์ในทางที่ดี โดยเฉพาะ

  • มองเพื่อนมนุษย์ด้วยท่าทีที่เป็นมิตร มีไมตรี
  • มองสภาพแวดล้อม โดยเฉพาะธรรมชาติ ด้วยความรู้สึกซาบซึ้ง เห็นความงาม ความสงบ ประณีต
  • มองสิ่งทั้งหลายและเหตุการณ์ต่างๆ ด้วยท่าทีของการสนองความใฝ่รู้ อยากศึกษา อยากค้นคว้า หาความจริงยิ่งขึ้นไป
  • มองความสัมพันธ์ของตนเองกับโลกและสังคม ด้วยท่าทีของการที่จะมีส่วนร่วมในการสร้างสรรค์ แก้ปัญหา หรือพัฒนาให้ดียิ่งขึ้น

ทั้งนี้การชี้แนะสิ่งทั้งหลายนี้กับลูก พ่อแม่ต้องอาศัย “ความเมตตา” และ “ปัญญา” ควบคู่กัน จึงจะได้ผลดีมากที่สุด

Back to Top

โรงเรียนปัญญาประทีป ๑๖๒ หมู่ ๑๒ บ้านหนองน้อย ซ.เมนะรุจิ ต.ปากช่อง อ.ปากช่อง จ.นครราชสีมา ๓๐๑๓๐ อีเมล์ panyaprateep@gmail.com

โทร. ๐๔๔-๓๑๘๒๒๙,๐๔๔-๗๕๖๑๐๔,๐๔๔-๗๕๖๒๐๗ โทรสาร ๐๔๔-๓๑๘๒๒๙ ต่อ ๑๐๕